AKTUALNOŚCI
BITWA POD SARBINOWEM (Zorndorf) 1758 - 2008
Przypadająca 250 rocznica bitwy skłania do podjęcia działań mających na celu przypomnienie tego co się wtedy wydarzyło. Nie chodzi tu o gloryfikację wojny i jej uczestników, ale o przekazanie wiedzy - pokazanie fragmentu historii - zachowanie pamięci o ludziach, którzy odegrali znaczącą rolę w kształtowaniu nowożytnych dziejów okolicznych miejscowości. Tym celom służą m.in. tegoroczne obchody rocznicowe organizowane przez Gminę Dębno. Do innych działań należą badania archeologiczne pola bitwy prowadzone przez archeologów Projektu Chwarszczany (przy wsparciu finansowym gminy Dębno). W planach jest także wyznaczenie ścieżki przyrodniczo-historycznej: "śladami bitwy pod Sarbinowem" oraz wzniesienie wieży widokowej na miejscu nieistniejącego dawnego pomnika upamiętniającego bitwę.
Latem 25 sierpnia 1758 roku, na polach położonych między Sarbinowem, Gudziszem, Chwarszczanami i Cychrami miała miejsce jedna z najkrwawszych batalii XVIII stulecia, w historiografii znana jako "bitwa pod Sarbinowem" (Schlacht bei Zorndorf). Naprzeciw siebie stanęły wojska pruskie króla Fryderyka II i armia rosyjska carycy Elżbiety dowodzona przez generała Wiliama Fermora. Wydarzenie to stanowiło część tzw. wojny siedmioletniej (1756-1763) prowadzonej o dominację na kontynencie, pomiędzy mającym coraz większe aspiracje państwem pruskim, a Austrią, Rosją i ich sprzymierzeńcami. Przebieg konfliktu pośrednio dotyczył także państwa polskiego, którego królem był władca Saksonii August III. Historia ta ma swoje źródła w wydarzeniach z 1756 r. Po zwycięskiej dla Prus wojnie prowadzonej z Austrią o ziemie śląskie, rosnąca potęga militarna państwa pruskiego naruszyła równowagę sił w Europie. Przeczuwając zagrożenie, państwa sąsiadujące z królestwem Fryderyka II zaplanowały rozbiór Prus. Główną rolę odgrywała Austria, która zamierzała odebrać śląsk i Rosja chcąca zając Prusy Wschodnie. Wyprzedzający ruch wykonał jednak król pruski, który w 1756 roku wkroczył na czele stutysięcznej armii do Saksonii. W jej obronie stanęła Austria, Rosja, Francja, Szwecja i część państw Rzeszy Niemieckiej. Wojska rosyjskie przekroczyły granice Prus Wschodnich i skierowały się ku Brandenburgii centrum państwa pruskiego. W lipcu 1758 roku armia carycy dotarła w rejon Kostrzyna, gdzie rozbiła obóz nieopodal Kamienia Małego. Okoliczna ludność schroniła się w twierdzy kostrzyńskiej. Na wieść o przybyciu do Nowej Marchii oddziałów rosyjskich, uwikłany w walki na śląsku król pruski wyruszył pod Kostrzyn by powstrzymać marsz najeźdźców. W tym czasie Rosjanie prowadzili ostrzał artyleryjski twierdzy, burząc doszczętnie zabudowę miasta.
21 sierpnia wojska Fryderyka II przybyły za zachodni brzeg Odry w pobliże Kostrzyna, stąd pomaszerowały dalej wzdłuż rzeki niszcząc po drodze budowany przez Rosjan most pontonowy w okolicy Szumiłowa. Oddziały pruskie przeprawiły się przez Odrę na wysokości Gozdowic i poprzez Czelin skierowały się na Dębno. Na wieść o tym generał Fermor zakończył oblężenie Kostrzyna i zwrócił swoja armię na północ. 24 sierpnia zajęła ona stanowiska na poprzecinanych niewielkimi strumieniami wyniesieniach w okolicach Gudzisza i Chwarszczan. Część oddziałów zajęła zabudowania folwarku w Chwarszczanach (dawny dwór zakonny templariuszy). Około godz. 15.00 wojska pruskie rozpoczęły pozorowany atak w kierunku na Dargomyśl, mający przekonać dowództwo rosyjskie, iż z tej właśnie strony powinni spodziewać się głównego natarcia. Tymczasem późnym popołudniem Prusacy opuścili obóz w Dębnie i przeprawiając się przez rzekę Myślę w okolicy wielkiego młyna, maszerując przez las obeszli od wschodu pozycje nieprzyjaciela. Manewr ten choć z opóźnieniem spostrzegli Kozacy, którzy w celu utrudnienia marszu przeciwnikowi podpalili zabudowania wsi Bogusław oraz Sarbinowa, co nie przyniosło jednak spodziewanego skutku. Po przegrupowaniu oddziały Fryderyka kierując się poprzez spaloną już wcześniej przez Rosjan wieś Krześnicę dotarły do Sarbinowa, gdzie po połączeniu z pozostałą częścią armii zajęły pozycje w pasie pól na północ i północny wschód od wsi.
Rankiem 25 sierpnia około godz. 9.00 rozpoczęła się wyczerpująca dla obu stron bitwa, trwająca z przerwami kilkanaście godzin. Po stronie pruskiej walczyło około 36000 żołnierzy (193 działa), po rosyjskiej 44000 (240 dział). Paradoksem historii jest, że w tym prusko-rosyjskim starciu po obu stronach brali udział polscy oficerowie. Po stronie rosyjskiej walczyli m.in. książę Lubomirski i Antoni Sułkowski, po pruskiej dowódca huzarów książę Paweł Józef Małachowski.
Do południa trwała wymiana ognia artyleryjskiego. Jednocześnie Fryderyk skierował do natarcia lewe skrzydło swojej piechoty, które zostało odrzucone przez kontratak rosyjskiej kawalerii. Wydawało się, że Rosjanie odniosą zwycięstwo. Jednak uderzenie jazdy gen. Fryderyka Wilhelma von Seydlitz zmusiło ich do odwrotu. Do kolejnego natarcia ruszyło lewe skrzydło piechoty gen. Wiliama Fermora, które starło się z oddziałami pruskimi, dowodzonymi przez generałów von Ziethen i Małachowskiego. Rosjanie zostali rozbici i odrzuceni w kierunku na północ. Około godz. 14.00 na ratunek piechocie ruszyło lewe skrzydło kawalerii. Szarża rosyjska dotarła do linii pruskich dział, niszcząc baterię i wybijając jej obsługę. Sytuację kolejny raz uratował gen. von Seydlitz przybywając z odsieczą na czele kirasjerów. Rosjanie zostali zepchnięci na mokradła Dworskich Łęgów rozciągające się między Chwarszczanami i Cychrami. Zacięta i prowadzona ze zmiennym szczęściem walka trwała do wieczora.
Rankiem 26 sierpnia mimo niedostatków amunicji doszło do prowadzonej przez obie strony kilkugodzinnej kanonady. Jednak żaden z dowódców nie odważył się już skierować do ataku przetrzebionych oddziałów składających się z wycieńczonych i rannych żołnierzy. Jako pierwsze opuściły pobojowisko zdziesiątkowane oddziały rosyjskie, kierując się do obozu w Kamieniu Małym, dzień później wyruszyły oddziały pruskie maszerując droga na Dąbroszyn.
W tej krwawej nierozstrzygniętej walce według najbardziej tragicznych wyliczeń poległo ponad 30000 ludzi. Po bitwie pozostała legenda podtrzymywana przez obie strony przypisujące sobie zwycięstwo.
Częścią tej historii jest zapomniany obraz wielkiego polskiego malarza Wojciecha Kossaka zatytułowany Bitwa pod Sarbinowem (Schlacht von Zorndorf) wykonany w 1899 roku na zlecenie cesarza Wilhelma II. Dzieło to ukazuje kontratak kirasjerów gen. von Seydlitz na pozycje rosyjskie, który uchronił wojska pruskie przed klęską. Odnaleziony po latach w magazynach poczdamskiego muzeum, obecnie po pracach konserwatorskich jest eksponowany w budynku dawnych koszar pruskich w Poczdamie.
Opracowanie tekstu i współpraca Dr Przemysław Kołosowski
Dnia 24 i 25 maja 2008r. odbyły się kolejne, III zawody Smoczych Łodzi. W ramach promowania tych zawodów oraz ożywienia Gryfińskiego nabrzeża Regalicy, Towarzystwo Miłośników Historii Ziemi Gryfińskiej w tych dniach zorganizowało wystawę fotograficzną w swojej siedzibie przy ulicy Nadodrzańskiej z poprzednich zawodów Smoczych Łodzi, w latach 2006 i 2007. Pomysłodawcą i nadzorującym wystawę był pan Tadeusz Kołucki. Można było też obejrzeć wystawę przedwojennych zdjęć nabrzeża Gryfina zatytułowaną "Rzeka Odra-Regalica: życie, praca, wypoczynek, sport" ukazujące życie dawnych mieszkańców Gryfina związane z funkcją rzeki Odry. Bardzo ciekawe i pouczające były też eksponaty marynistyczne na pocztówkach i w filatelistyce, ze zbiorów kolekcjonerskich pana Henryka Białego i pana Henryka Tabaki.
W dniu 27 lutego 2008 roku w siedzibie Towarzystwa Miłośników Historii Ziemi Gryfińskiej przy ul. Nadodrzańskiej 1 nastąpiło uroczyste otwarcie wystawy "Penkun - niemieckie miasteczko przedstawia się". Zaproszonych gości powitała przewodnicząca TMHZG Patrycja Biernat oraz przewodniczący Stowarzyszenia Muzealnego Miasta Penkun Ernst Pellin.
Przy wydatnej pomocy pani Elżbiety Ulanowskiej jako tłumacza oraz oprawie muzycznej wykonanej na skrzypcach przez Patrycję Pająk, wystawa została otwarta dla zwiedzających.
Następnie miał miejsce słodki poczęstunek dla zaproszonych gości przy kawie i herbacie, na zakończenie tego dnia zrobiono wspólne pamiątkowe zdjęcie.
Towarzystwo Miłośników Historii Ziemi Gryfińskiej i Stowarzyszenie Muzealne Miasta Penkun zaprasza wszystkich mieszkańców na uroczyste otwarcie wystawy "Penkun - niemieckie miasteczko przedstawia się".
Uroczyste otwarcie wystawy odbędzie się 27 lutego br. o godzinie 1700 w siedzibie TMHZG przy ul. Nadodrzańskiej 1.
Wystawa będzie trwać do końca marca 2008 r.
Serdecznie zapraszamy w każdy poniedziałek, godz. 1700 - 1800 W innym terminie grupy zorganizowane prosimy o telefoniczne zgłoszenie 0607687380. Wstęp wolny.
 |
GIEŁDA |
 |
* numizmatyka * filatelistyka * militaria * widokówki * karty telefoniczne ...zaprasza w ostatnią sobotę miesiąca na Giełdę Kolekcjonerską w Gryfinie która odbywa się przy ul. Nadodrzańskiej 1 (Rybakówka) godz. 10 00 - 12 00 |
||
 |
PLAN GIEŁD STAROCI NA 2008 r.
|
 |